على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1350
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و تازه و دراز و نازك و نورسته . و زن جوان نيكو اندام و نرم . و زن سپيد و نرم تناور پر گوشت باريك استخوان . خرغول ( xargul ) ا . پ . بار تنگ و لسان الحمل و خرگوشك و بز رقطونا و اسفرزه . خرغوله ( xarqule ) ا . پ . بار تنگ و لسان الحمل . خرغون ( xarqun ) ا . پ . نام شهرى . خرف ( xarf ) م . ع . خرف الثمار خرفا و مخرفا و خرافا و خرافا ( از باب نصر ) : چيد ميوهها را . و خرف فلانا : ميوه چيد براى فلان . و خرف القوم : اقامت كردند قوم در فصل خريف به جائى . و خرفنا ( مجهولا ) : باريد بر ما باران خريف و باران نخست در اول زمستان . و كذلك خرفت الارض فهى مخروفة . خرف ( xaraf ) ا . ع . يك نوع خرمائى كه دانهء آن سخت نشود . خرف ( xaraf ) م . ع . خرف خرفا ( از باب نصر و سمع و كرم ) : تباه شد عقل وى از كلانسالى . و خرف خرفا ( از باب سمع ) : حريص شد به خوردن ميوهء تازه چيده . خرف ( xaref ) ص . ع . پيرى كه عقلش تباه شده باشد . خرف ( xorof ) ا . ع . فى حديث جارود رضى اللّه عنه : يا رسول الله ذود ناتى عليهن فى خرف فنستمتع من ظهورهن و قد علمت ما يكفينا من الظهر اراد فى وقت خروجهم الى الخريف . و الذود جماعة من البعير . خرف ( xerf ) ا . پ . خرفه . خرف ( xeref ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مبهوت و از كار رفته و كودن و بيحس . خرفان ( xarf n ) ص . ع . پيرى كه عقلش تباه شده باشد . خرفان ( xerf n ) و ( xorf n ) ع . ج . خروف . خرفة ( xorfat ) آنچه چيده شود از ميوه . يق : التمر خرفة الصائم . خرفة ( xorefat ) ص . ع . مؤنث خرف - زنى كه از پيرى عقلش تباه شده باشد . خرفة ( xarafat ) ا . ع . حكايت و قصه و افسانه و داستان خوش و پسنديده و مقبول . خرفت ( xereft ) ص . پ . كودن و بيحس و مبهوت و از كار رفته . خرفتن ( xareftan ) و ( xaraftan ) ف ل . پ . شكايت كردن و ناليدن . و خرخر كردن . خرفج ( xorfaj ) ا . ع . فراخى عيش . خرفج ( xorafej ) ا . ع . فربه . خرفجة ( xarfajat ) م . ع . خرفجه خرفجة : بسيار گرفت آن را . خرفع ( xerfe ' ) ا . ع . پنبهء زده شدهء بكمان . خرفع ( xorfo ' ) ا . ع . پنبهء تباه به كار نيامدنى در غلاف خود . و آنچه دربار درخت عشر باشد و آن سوختهء چقماق اعراب است . و پنبهء زده شدهء بكمان . خرفق ( xarfaq ) ا . ع . تخم تره تيزك . خرفق ( xarfaq ) ا . پ . تخم سداب برى . خرفقة ( xarfaqat ) م . ع . سر فروداشتن و خاموش بودن . و دوسيدن به زمين . خرفه ( xorfe ) ا . پ . پر پهن و بقلة الحمقا . خرفى ( xarf ) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - دانهء خلر . خرفى ( xarefi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خرافت و كودنى . خرفى ( xarfiyy ) و ( xerfiyy ) و ( xarafiyy ) ص . ع . ميوهء پائيزى . خرفيج ( xerfij ) ا . ع . فراخى عيش . و تر و تازه و نرم . خرق ( xarq ) ا . ع . بيابان بىآب و گياه . و زمين فراخ . و سوراخ در ديوار . ج : خروق . و گياهى مانند قسط . و دريدگى . يق : فى ثوبه خرق . و نام دهى در نيشابور . خرق ( xarq ) م . ع . خرقه خرقا ( از باب نصر و ضرب ) : آورد آن را و پاره كرد و دريد آن را . و خرق الرجل : دروغ گفت آن مرد . و خرق الثوب : چاك زد جامه را . و خرق الكذب : بربافت دروغ را . و خرق الارض : بريد مسافت زمين را برفتن . خرق ( xarq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دريدگى و شكافتگى . و خرق عادت : خلاف عادت . و كرامات اوليا . خرق ( xerq ) ا . ع . جوانمرد و ظريف در سخاوت . و مرد جوان نيكو خوى كريم . ج : اخراق و خراق و خروق . خرق ( xorq ) ص . ع . ج . اخرق و خرقاء . خرق ( xorq ) ا . ع . درشتى - خلاف نرمى - . و نتوانستگى مرد عمل و حيلهء كار را . و گولى و نادانى . خرق ( xorq ) و ( xaraq ) م . ع . خرق فلان خرقسا ( از باب كرم ) و خرق خرقا ( از باب سمع ) : نرمى نكرد فلان در كار خود . و خرق الرجل : نيكو نكرد آن مرد كار را . و نيز خرق و خرق : گول و احمق بودن . خرق ( xaraq ) م . ع . خرق فى البيت ( از باب سمع ) : مقيم گرديد در خانه و جدا نشد از آن . و نيز خرق : سرگشته بودن از بيم و از حيا . و نرسيدن چشم واداشته بديدن .